Đề thi HSG cấp trường môn Sinh học 9 năm 2020 Trường THCS Đoàn Thị Điểm có đáp án

TRƯỜNG THCS ĐOÀN THỊ ĐIỂM

ĐỀ THI HSG CẤP TRƯỜNG NĂM HỌC 2020-2021 MÔN SINH HỌC 9 Thời gian: 120 phút

BÀI

Câu 1

Khi đọc mục “Em có biết” trong trang 7 – SGK Sinh học 9, bạn Hồng thấy có đoạn viết: “Menđen tiến hành thí nghiệm chủ yếu ở đậu Hà Lan từ năm 1856 đến năm 1863 trên mảnh vườn nhỏ trong tu viện. Các kết quả nghiên cứu này đã giúp Menđen phát hiện ra các quy luật di truyền và được công bố chính thức vào năm 1866”. Bằng hiểu biết của mình, em hãy giúp bạn Hồng giải đáp một số thắc mắc sau:

a. Tại sao Menđen lại “tiến hành thí nghiệm chủ yếu trên đậu Hà Lan”? Quy trình thí nghiệm của ông như thế nào?

b. Menđen đã phát hiện ra các quy luật di truyền nào? Phát biểu nội dung các quy luật đó?

Câu 2

1. Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm lai một cặp tính trạng như thế nào? Nêu điều kiện cần có để F₂ phân ly kiểu hình theo đúng tỷ lệ 3 trội: 1 lặn?

2. Ở đậu Hà lan, khi cho lai hai cây hoa đỏ lưỡng bội với nhau, người ta thấy ở F₁ xuất hiện cây hoa trắng. Biết rằng mỗi gen qui định một tính trạng, gen nằm trên nhiễm sắc thể thường và không xảy ra hiện tượng đột biến.

a) Hãy biện luận và viết sơ đồ lai.

b) Nếu cho các cây hoa đỏ F₁ tiếp tục tự thụ phấn thì tỉ lệ phân li kiểu gen, kiểu hình sẽ như thế nào?

Câu 3

1. Biến dị tổ hợp là gì? Nó xuất hiện trong phương thức sinh sản nào? Tại sao ở các loài sinh sản vô tính không tìm thấy biến dị tổ hợp?

2. Tương quan trội lặn có ý nghĩa gì trong sản xuất? Làm thế nào để hạn chế sự biểu hiện của các tính trạng lặn gây hại ở đời lai?

Câu 4

Cho sơ đồ phả hệ sau

Sơ đồ phả hệ trên mô tả sự di truyền của một bệnh ở người do một trong hai alen của một gen quy định. Biết rằng không xảy ra đột biến ở tất cả các cá thể trong phả hệ. Xác suất để cặp vợ chồng III₁₁ và III₁₂ trong phả hệ này sinh ra đứa con không mắc bệnh trên là bao nhiêu?

Câu 5

1. Thực hiện phép lai P: AaBbDd x AaBbDd. Biết mỗi gen quy định một tính trạng và phân li độc lập với nhau, tính trạng trội là trội hoàn toàn, quá trình phát sinh giao tử xảy ra bình thường. Tính theo lý thuyết, hãy xác định :

- Số loại kiểu gen, kiểu hình tối đa thu được ở đời F₁.    

- Tỉ lệ kiểu gen aaBbDd và tỉ lệ kiểu hình aaB-dd ở F₁.                             

- Tỉ lệ kiểu hình mang 2 tính trạng trội và một tính trạng lặn ở đời F₁.

2. Ở một loài thực vật, kiểu gen AA quy định tính trạng hoa đỏ, kiểu gen Aa quy định tính trạng hoa hồng, kiểu gen aa quy định tính trạng hoa trắng. Gen B quy định tính trạng quả tròn trội hoàn toàn so với gen b quy định tính trạng quả dài. Gen D quy định tính trạng quả chín sớm trội hoàn toàn so với gen d quy định tính trạng quả chín muộn. Các gen nằm trên các NST thường khác nhau, quá trình phát sinh giao tử xảy ra bình thường. Tính theo lý thuyết, phép lai P: AaBbDD x AaBbdd sẽ tạo ra đời con tỉ lệ kiểu hình như thế nào?

ĐÁP ÁN

Câu 1

a.

* Menđen tiến hành thí nghiệm chủ yếu trên đậu Hà Lan vì:

- Đậu Hà Lan có hoa lưỡng tính, tự thụ phấn khá nghiêm ngặt nên:

+ Dễ tạo dòng thuần. Tránh được hiện tượng tạp giao.

+ Hiệu quả sinh sản cao, cho mẫu phân tích lớn.

- Đậu Hà Lan có nhiều cặp tính trạng tương phản nên:

+ Dễ quan sát.

+ Thuận tiện cho việc theo dõi, thống kê và đánh giá đặc điểm di truyền của từng dòng.

- Đậu Hà Lan có thời gian sinh trưởng ngắn, dẽ trồng, dễ chăm sóc nên tiết kiệm được nhiều chi phí, thời gian và công sức khi nghiên cứu.

* Quy trình thí nghiệm:

- Tạo các dòng thuần chủng về các cặp tính trạng trước khi đem lai bằng cách cho tự thụ phấn liên tục qua nhiều đời kết hợp với việc chọn lọc.

- Lai thuận nghịch các dòng thuần tương phản về một hoặc một số cặp tính trạng rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng trên các đời lai. Ở công đoạn này, Menđen phải tiến hành khử nhị của cây mẹ và khử nhụy của cây bố rồi tiến hành thụ phấn nhân tạo. Sau khi thu được các hạt lai F₁ thì gieo riêng cho mọc thành cây rồi cho tự thụ phấn để thu F₂ ...

b.

- Menđen đã phát hiện được 2 quy luật di truyền là quy luật phân ly và quy luật phân ly độc lập.

+ Quy luật phân ly: Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền đã phân ly về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng P.

+ Quy luật phân ly độc lập: Các cặp nhân tố di truyền đã phân ly độc lập trong quá trình phát sinh giao tử.

Câu 2

1.

- Menđen giải thích kết quả thí nghiệm lai một cặp tính trạng:

+ Menđen cho rằng tính trạng được biểu hiện ở F₁ và chiếm ¾ ở F₂ là tính trạng trội. Tính trạng còn lại là tính trạng lặn.

+ Ông giả thiết: mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định. Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền đã phân ly về một giao tử.

+ Sự di truyền của các tính trạng được giải thích dựa trên cơ chế phân ly và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền trong quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh.

+ Quy ước: Nhân tố di truyền quy định tính trạng trội là A. Nhân tố di truyền quy định tính trạng lặn là a.

=> Sơ đồ lai:

P_t/c: AA x aa

G_P: 1A      1a

F₁: 100% Aa.

F₁ x F₁: Aa   x      Aa

G_F1: 1A: 1a          1A: 1a

F₂: 1AA: 2Aa: 1aa (Tỷ lệ kiểu hình = 3A-: 1aa).

- Điều kiện cần có để F₂ phân li kiểu hình theo đúng tỷ lệ 3 trội; 1 lặn là :

+ P thuần chủng và tương phản về 1 cặp tính trạng.

+ Tương quan trội - lặn hoàn toàn.

+ Tính trạng được quy định bởi 1 cặp gen nằm trên  cặp NST thường.

+ Giảm phân bình thường.

+ Số lượng con lai phải nhiều.

+ Không có tác dụng của các yếu tố chọn lọc.

2.

 a. Vì tính trạng màu hoa do gen nằm trên NST thường nên di truyền theo quy luật phân ly. Do: P có kiểu hình hoa đỏ → F₁ xuất hiện cây hoa trắng nên suy ra tính trạng hoa đỏ là trội hoàn toàn so với tính trạng hoa trắng.

- Quy ước: Gen A – hoa đỏ, gen a – hoa trắng.

=> Cây hoa trắng F₁ có KG aa => Cây hoa đỏ P có KG Aa.

- Sơ đồ lai.

P: Cây hoa đỏ (Aa)   x  Cây hoa đỏ (Aa)

G_P: 1A: 1a                              1A: 1a

F₂:  1AA    :  2Aa    :     1aa (3 cây hoa đỏ A- : 1 cây hoa trắng aa).

b. Cây hoa đỏ F₁ tự thụ phấn:  1/3 (AA x AA) : 2/3 (Aa x Aa).

à F₂: 3/6 AA: 2/6 Aa: 1/6 aa (5 cây hoa đỏ A- : 1 cây hoa trắng aa).

Câu 3

1.

- Biến dị tổ hợp là sự sắp xếp lại các tính trạng đã có ở đời trước (bản chất là sự tái tổ hợp vật chất di truyền từ cơ thể bố mẹ) tạo thành các tổ hợp kiểu hình mới ở đời con.

- Biến dị tổ hợp xuất hiện khá phong phú ở các loài sinh vật có hình thức sinh sản hữu tính.

- Ở các loài sinh sản vô tính, cơ thể mới được tạo ra từ một phần của cơ thể mẹ nên có kiểu gen giống hệt thế hệ ban đầu, do đó không tìm thấy biến dị tổ hợp.

2

- Tương quan trội lặn có ý nghĩa rất lớn trong sản xuất: thông thường các tính trạng trội là có lợi, tính trạng lặn là có hại cho sinh vật nên mục đích của chọn giống chính là tập trung các gen trội có lợi vào cùng một kiểu gen để tạo ra giống có năng suất kinh tế cao, đồng thời hạn chế sự biểu hiện của các tính trạng lặn có hại.

- Hạn chế sự biểu hiện của các tính trạng lặn gây hại bằng cách:

+ Không sử dụng thể dị hợp để làm giống.

+ Nên sử dụng ít nhất một cơ thể P có kiểu gen đồng hợp trội khi lai.

Câu 4

1.  

- Sơ đồ lai: P:  1/2 AA x aa → F₁: 1/2Aa

                  1/2Aa x aa → F₁: 1/4Aa : 1/4aa

Kết quả chung F₁  KG:  3/4 Aa : 1/4aa

                              KH: 3/4 đỏ : 1/4vàng 

b) Lấy ngẫu nhiên 3 cây F₁ trong đó 2 cây quả đỏ và 1 cây quả vàng là: 3.(3/4)² .1/4 = 27/64

Câu 5

1.

- Ta có: P: AaBbDd x AaBbDd = (Aa x Aa)(Bb x Bb)(Dd x Dd)

 → (1AA: 2Aa: 1aa)(1BB: 2Bb: 1bb)(1DD: 2Dd: 1dd)

hay (3A-: 1aa)(3B-: 1bb)(3D-: 1dd)

- Số loại KG tối đa ở F₁ = 3. 3. 3 = 27 và số loại KH tối đa ở F₁ = 2. 2. 2 = 8.

- Tỷ lệ KG aaBbDd ở F₁ = 1/4. 2/4. 2/4 = 1/16.

Tỷ lệ KH aaB-dd ở F₁ = 1/4. 3/4. 1/4 = 3/64.

- Tỷ lệ KH mang 2 tính trạng trội ở F₁ = 3/4. 3/4. 1/4. 3 = 27/64.

2.

Ta có Aa x Aa à 1AA: 2Aa: 1aa (1 hoa đỏ: 2 hoa hồng: 1 hoa trắng).

Bb x Bb à 3B-: 1bb (3 quả tròn: 1 quả dài).

DD x dd à1Dd (1 chín sớm)

=> TLKH ở F₁ = 3 hoa đỏ, quả tròn, chín sớm: 6 hoa hồng, quả tròn, chím sớm: 3 hoa trắng, quả tròn, chín sớm: 1 hoa đỏ, quả dài, chín sớm: 2 hoa hồng, quả dài, chín sớm: 1 hoa trắng, quả dài, chín sớm.

 

Trên đây là toàn bộ nội dung tài liệu Đề thi HSG cấp trường môn Sinh học 9 năm 2020 Trường THCS Đoàn Thị Điểm có đáp án. Để xem thêm nhiều tài liệu tham khảo hữu ích khác các em chọn chức năng xem online hoặc đăng nhập vào trang hoc247.net để tải tài liệu về máy tính.

Hy vọng tài liệu này sẽ giúp các em học sinh ôn tập tốt và đạt thành tích cao trong học tập.

Ngoài ra các em có thể tham khảo thêm một số tài liệu cùng chuyên mục tại đây:

• Đề thi HSG cấp trường môn Sinh học 9 năm 2020 Trường THCS Hai Bà Trưng có đáp án
• Đề thi HSG môn Sinh học 9 năm 2020 Trường THCS Thoại Ngọc Hầu có đáp án
• Đề thi HSG cấp trường môn Sinh học 9 năm 2020 Trường THCS Thăng Long có đáp án