Tự đánh giá: Quê người - Ngữ văn 8 Tập 1 Cánh Diều

Đọc văn bản “Quê người” (trang 56, 57 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1 – Cánh diều) và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Câu 1: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong các dòng thơ:

Trên cao thì nắng cũng quê ta

Cũng trắng màu mây bay phía xa

Đồi cũng nhuộm vàng trên đỉnh ngọn?

A. Ẩn dụ.

B. Nói giảm, nói tránh.

C. Điệp.

D. Đối.

Đáp án: C.

 

Câu 2: Phương án nào nêu đúng các hình ảnh của quê người khiến tác giả ngỡ như “quê ta”?

A. Nắng, màu mây trắng, đồi nhuộm vàng trên đỉnh ngọn.

B. Cây lá, dáng phố phường, màu mây trắng.

C. Nếp nhà dân, bụi đường, nắng.

D. Cây lá, nếp nhà dân đồi nhuộm vàng trên đỉnh ngọn.

Đáp án: A.

 

Câu 3: Các hình ảnh trong khổ thơ thứ hai gợi lên cảm nhận như thế nào cho tác giả?

A. Xa lạ.

B. Gần gũi.

C. Thú vị.

D. Băn khoăn.

Đáp án: A.

 

Câu 4: Từ “lữ thứ” trong dòng thơ “Ngó xuống mũi giày thì lữ thứ” thể hiện sắc thái biểu cảm như thế nào?

A. Day dứt, trăn trở.

B. Thân mật, suồng sã.

C. Bông đùa, hóm hỉnh.

D. Cổ kính, trang trọng.

Đáp án: D.

 

Câu 5: Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi cảm nhận các hình ảnh nắng vàng, mây trắng trong khổ thơ thứ nhất và khổ thơ kết có gì khác nhau?

A. Biết rõ mình đang ở quê người, ngắm cảnh cho khuây nỗi nhớ quê hương (khổ thứ 1) và ngỡ như mình đang ở quê nhà (khổ thứ 3)

B. Ngỡ như mình đang ở quê nhà (khổ thứ 1) và ý thức rõ mình đang ở quê người, ngắm cảnh cho khuây nỗi nhớ quê hương (khổ thứ 3)

C. Tự nhủ mình đang ở quê nhà (khổ thơ 1) và say sưa khám phá cảnh đẹp của quê người (khổ thơ 3)

D. Hứng thú trước vẻ đẹp khác lạ của quê người (khổ thơ 1) và phát hiện ra cảnh quê người và quê nhà giống nhau kì lạ (khổ thứ 3)

Đáp án: B.

 

Câu 6: Bài thơ thể hiện tâm trạng, cảm xúc của tác giả trong hoàn cảnh nào?

Lời giải chi tiết:

Bài thơ thể hiện tâm trạng, cảm xúc của tác giả khi xa xứ, ở nơi đất khách quê người nhớ về quê hương của mình.

 

Câu 7: Hãy tưởng tượng và miêu tả hành động, ánh mắt, tâm trạng của nhà thơ được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ trong khổ thơ kết.

Lời giải chi tiết:

Trong khung cảnh thiên nhiên hữu tình, tác giả thể hiện nỗi nhớ tha thiết, dạt dào tình cảm của mình đối với quê hương. Thông qua các chi tiết “nhìn mây trắng”, “nhìn nắng hanh vàng”, “ngó xuống mũi giày, rồi thốt lên đành vậy”, ta thấy được ông đã ý thức được mình đang ở nơi đất khách quê người, mượn khung cảnh nơi đây cho khuây nỗi nhớ quê nhà.

 

Câu 8: Sự đối lập trong hai khổ thơ đầu đã được phát triển như thế nào trong khổ kết của bài thơ? Điều đó đem lại cảm nhận gì cho người đọc về tâm trạng của tác giả khi ở chốn “quê người”?

Lời giải chi tiết:

- Trong hai khổ thơ đầu, tác giả chìm đắm trong nỗi nhớ, cứ ngỡ cảnh vật nơi đây là lúc tác giả ở quê thì đối lập với nó là khổ thơ cuối cùng, ta thấy được ông đã ý thức được mình đang ở chốn “quê người” với nhiều điều xa lạ. Nhưng cũng chính vì vậy mà nỗi nhớ quê hương của ông càng được khắc họa, bộc lộ rõ nét hơn. Dù có đi nơi xa thì những điều gắn bó, quen thuộc vẫn mãi đọng lại trong tiềm thức của ta. Điều đó giúp cho người đọc đồng cảm với tâm trạng của tác giả khi ở nơi xa, đồng thời bộc lộ được tình cảm thương yêu, nhớ da diết tới quê hương.

 

Câu 9: Em thích nhất hình ảnh nào trong bài thơ? Vì sao?

Lời giải chi tiết:

Em thích nhất hình ảnh miêu tả khung cảnh thiên nhiên nơi “đất khách” nhưng lại khiến tác giả ngỡ là của quê hương mình. Bởi mặc dù ông đang ngắm, chìm đắm trong cảnh vật đẹp đẽ ấy, thì điều thôi thúc ông, không ngừng làm ông nhớ đến, đó vẫn là quê hương mình.

Câu 1: Tìm đọc thêm các bài thơ sáu chữ, bảy chữ. Ghi lại các câu thơ hay.

Lời giải chi tiết:

- Bài thơ số 1:

Mùa xuân là cả một mùa xanh

Giời ở trên cao, lá ở cành

Lúa ở đồng tôi và lúa ở

Đồng nàng và lúa ở đồng anh.

(Nguyễn Bính, Mùa xuân xanh)

- Bài thơ số 2:

Cuối thu trời, biếc, lúa nàng bông

 Cỏ nhạt màu xanh, lá úa hồng

 Hôm tối chân trời sương tím phủ

 Gió đưa hương lúa bốc thơm lừng.

(Đoàn Văn Cừ, Cuối thu)

- Bài thơ số 3:

Mây trắng ngang hàng tự thuở xưa

Bao giờ viễn vọng đến bây giờ

Sao bằng lẻ một, trăng riêng chiếc

Đêm ngọc tên gời, men với tơ.

(Xuân Diệu, Buồn trăng)

 

Câu 2: Tìm đọc các bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm thơ sáu chữ, bảy chữ viết về gia đình, quê hương,…

Lời giải chi tiết:

- Bài cảm nghĩ về bài thơ Mùa xuân xanh (Nguyễn Bính): Nhắc đến Nguyễn Bính, không thể không nhắc đến Mùa xuân xanh. Chỉ với 8 dòng thơ cùng lời thơ giản dị, trong sáng, bài thơ đã mang lại cho người đọc một bức tranh mùa xuân xanh tươi sáng và tràn đầy tình cảm tươi trẻ. Từ ngay tựa đề của bài thơ, ta cũng thấy được mùa xuân với màu hy vọng và sức sống mãnh liệt. "Mùa xuân xanh" là một bài thơ lãng mạn và rất đẹp, ẩn chứa và mang lại những niềm hy vọng thầm kín. Bài thơ đẹp không chỉ vì mang sắc màu của mùa xuân mà còn đẹp vì tình yêu của đôi lứa. Mùa xuân luôn là một đề tài muôn thuở nhưng trong các bài về đề tài mùa xuân, đây có lẽ là bài thơ hay và để lại trong em nhiều ấn tượng nhất.

- Bài cảm nghĩ về bài thơ Buồn trăng (Xuân Diệu): Nhà thơ Xuân Diệu, cuộc đời ông với 336 bài thơ do ông sáng tác thuộc nhiều chủ đề, đề tài khác nhau, nhiều thể loại thơ ca, từ thơ tình, thơ cách mạng, thơ đất nước, thơ về người Mẹ… Và chủ đề về “Trăng” cũng đang rất thu hút nhiều đọc giả đón nhận, săn tìm từ thơ ông Xuân Diệu. Mỗi chủ đề thơ của ông mang một cái hồn, sắc thái và màu sắc khác nhau, và các tác phẩm về thơ tình về trăng của Xuân Diệu cũng vậy, một chút buồn, sầu bi, thương nhớ torng những bài thơ tình về trăng của ông, tiêu biểu là bài thơ Buồn trăng. Bài thơ viết về một chàng thi sĩ buồn đêm trang. Bài thơ tình thơ thẩn dưới ánh trăng rộng nguy nga gió, mây trăng ngang hàng tự bao giờ, sao vàng thì lẻ loi, trăng thì một chiếc, đêm buồn tê người men với tơ… Nỗi buồn cô đơn thể hiện qua trăng lặng lẽ như bong tuyết, trong suốt không gian tịch mịch đời.

 

Câu 3: Quan sát, phát hiện một số vấn đề trong đời sống, trao đổi, thảo luận với bạn bè và người thân về các vấn đề đó.

Lời giải chi tiết:

- Một số vấn đề trong cuộc sống cần thảo luận, trao đổi:

+ Học tập – trách nhiệm hay nghĩa vụ của người học sinh?

+ Trò chơi điện tử thúc đẩy bạo lực ở trẻ em và thanh thiếu niên như thế nào?

+ Hút thuốc lá trên toàn cầu thế giới có nên bị cấm?

+ Nghiện Internet có được coi là một bệnh lý không?

+…

- Trao đổi, thảo luận vế vần đề: Nghiện Internet có được coi là một bệnh lý không?

Với sự phát triển của công nghệ, chúng đang xuất hiện, len lỏi vào trong từng góc cuộc sống của con người, dần khiến con người đang bị lệ thuộc vào công nghệ.

Ngày nay, chúng ta điều yêu công nghệ, điều này thể hiện trực tiếp qua những chiếc smartphone, tablet, qua những mạng xã hội mà chúng ta đang dùng và qua việc chúng ta đang dần lệ thuộc vào Internet. Sức mạnh to lớn của Internet đủ để khiến chúng ta phải yêu thích nó, nhưng liệu tình yêu đó có đang quá giới hạn bình thường? Một nghiên cứu trong năm 2014 cho thấy có khoảng 16% những người trong độ tuổi 18-25 tại Mỹ đang bị phụ thuộc rất nhiều vào Internet, khi mà họ dành ra hơn 15 tiếng một ngày để "Online".

Thực tế, nghiện Internet chưa được công nhận chính thức là một bệnh lý trong y học. Chỉ có điều sự ảnh hưởng của nó đến tâm sinh lý của "bệnh nhân" khiến người ta phải có các trung tâm điều trị và cả quy trình điều trị cho họ. Tác hại của việc nghiện Internet đang ngày một lớn hơn, và người ta đang dần xem nó như là một căn bệnh chứ không chỉ là vấn đề xã hội nữa.

Ở Mỹ, người ta đang tranh cãi xem liệu có nên thêm các triệu chứng của việc nghiện Internet vào DSM-5 - một cẩm nang tổng hợp các triệu chứng về bệnh tâm thần được xây dựng bởi các chuyên gia tại Mỹ. Thế nhưng trước khi có kết quả của việc đó, chúng ta nên bắt đầu lo lắng và đối mặt với vấn đề của chính mình.

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng quá mức công nghệ nói chung và Internet nói riêng sẽ tạo ra sự phụ thuộc, thậm chí là nghiện về cả tinh thần và thể chất. Kể từ khi sinh ra và lớn lên, con người ta hình thành tính cách và thói quen thông qua những tương tác xã hội. Vậy nên thế giới công nghệ ngày nay cùng Internet đã và đang thay đổi hoàn toàn cách mà chúng ta tương tác với xã hội. Về lâu dài, nó còn gây ra các mối nguy hại cho sức khỏe của con người.

Thế nhưng chẳng cần đến các cơ sở y tế, chúng ta có lẽ cũng có thể dễ dàng tìm thấy những tác động của hiện tượng này xung quanh ta.

Cuộc sống hiện đại đang tác động mạnh mẽ đến cuộc sống gia đình ngày nay. Đừng nghĩ là chỉ có trẻ nhỏ, ngay cả những ông bố, bà mẹ cũng đang trở thành một phần của sự thay đổi đó. Sẽ không quá hiếm gặp cái cảnh những ông bố, bà mẹ suốt ngày bận rộn xung quanh điện thoại, email, tin nhắn của họ. Điều đáng buồn cười là, chính họ là những người đang dạy con cái mình việc phải cẩn thận với sự ảnh hưởng của công nghệ (chơi game, sử dụng điện thoại,...).

Hãy viết đoạn văn (khoảng 8 – 10 dòng) để trình bày cảm nhận của em về tình cảm, tâm sự của nhà thơ được thể hiện trong tác phẩm.

 

Lời giải chi tiết:

Bài thơ “Quê người” của tác giả Vũ Quần Phương đã giúp em hiểu thêm phần nào về tâm tư, tình cảm của những người con xa xứ khi nhớ về quê hương của mình. Quê hương trong nỗi nhớ của họ thật sâu sắc, thấm thía, ngọt ngào. Đó đơn giản chỉ là một áng mây, một vạt nắng, hay đỉnh đồi nhuộm sắc ánh vàng,… Quê hương góp phần tạo nên những tiên đề đầu tiên để ta vững bước vào đời. Bởi vậy khi đi xa, người ta thường hay nhớ về như là một điểm tựa tình thần giúp ta vượt qua nhiều gian nan, thử thách trên đường đời. Bài thơ trên đã góp phần đem tới cho người đọc những lắng đọng, trầm tư khi nhắc đến quê hương với nỗi nhớ dạt dào. Qua đây, ta thấy được nhà thơ đã thay mặt để gửi gắm hết tâm tư, tình cảm của mình, nói lên tiếng lòng đau đáu của những người ở nơi đất khách quê người.

Học xong bài này, các em cần nắm:

- Nắm được khái niệm, đặc điểm của thể loại thơ sáu chữ, bảy chữ.

- Vận dụng kiến thức để phân tích đặc điểm của phong trào Thơ mới.

Nếu có thắc mắc cần giải đáp các em có thể để lại câu hỏi trong phần Hỏi đáp, cộng đồng Ngữ văn HỌC247 sẽ sớm trả lời cho các em.