Sưu tầm một số bài ca dao nói về ông bà

BÀI THƠ: NHỚ NGOẠI (LỤC BÁT)

Tác giả: Hoàng Mai Trang

BÀI THƠ: NHỚ NỘI

Tác giả: Phương Trang

Thương nội lắm cả đời tần tảo

Năm tháng dài cơm áo nuôi con

Đến nay sức khoẻ héo mòn

Chúng con kính cẩn lòng son gửi Người

 

Khi còn trẻ nào tươi màu nắng

Chồng vắng nhà gánh nặng trọn mang

Lá xanh rụng trước lá vàng

Mất đi các bác tóc sang màu buồn

 

Thêm lần nữa trời tuôn xối xả

Tin nhói lòng bố đã mất đi

Bà, con, mẹ nữa ngất vì

Núi non sụp đổ nào chi sánh bằng

 

Giữa đêm tỏ vầng trăng tắt ngấm

Nuốt lệ sầu tim ngậm nỗi đau

Thế rồi bữa cháo bữa rau

Cả nhà vực dậy tuy màu tối đen

 

Trong tuyệt vọng như đèn chiếu sáng

Động viên mình khơi rạng cháu thơ

Ảnh ai ảm đạm bàn thờ

Tấm gương nghị lực bây giờ con noi.

THƠ LỤC BÁT NHỚ NGOẠI

Tác giả: Hoàng Thanh Tâm

Con về ôm lại hàng cau

Về thăm nhà ngoại hôm nào nắng lên

Đường đê đất đỏ chênh vênh

Khói cao quyền quyện mông mênh mái nhà

 

Đàn cò bay lả bay la

Cánh đồng mùa gặt chim tha thóc thừa

Thương ngoại dầu dãi nắng mưa

Một đời con cháu vẫn chưa yên lòng

 

Lưng còng mắt kém vịnh song

Tươi cười móm mém vẫn không trách hờn

Quả cau cái vỏ vân vân

Tiêm trầu cho ngoại một lần cũng vui

 

Giờ con nhớ ngoại bùi ngùi

Lạnh lùng nhà trống tiếng cười còn đâu

Bay bay hương khói dòng châu

Mỗi khi nhớ ngoại đục ngầu phù sa

 

Cây cầu ngoại bước vô ra

Khăn rằn quàng cổ bà ba sớm chiều

Bên mộ mẹ khóc quạnh hiu

Lấy chồng xa xứ cánh diều quê cha

 

Khóc thầm nhớ buổi cơm nhà

Mẹ chưa dâng ngoại chung trà tuổi cao

Giờ ngoại tít tắp sông sâu

Đời ngoại như khói như sao cuối trời

 

Khăn tang phủ kín sầu ơi

Nước ròng bìm bịp mồ côi não nùng.

BÀI THƠ: NHỚ LẮM BÀ ƠI (LỤC BÁT)

Tác giả: Hoàng Quỳnh Mai

Đêm hè nằm ngắm trăng đầy,

Vầng trăng cổ tích còn đây thuở nào.

Chị Hằng, Chú Cuội trên cao,

Lắng nghe Bà kể biết bao chuyện đời.

 

Tay bà quạt mát không rời.

Cháu yêu, yêu nhất trên đời Bà thôi.

Gió xưa bà quạt lâu rồi

Mãi trong ký ức không thôi nồng nàn.

 

Ầu ơ .. khúc hát dân gian,

Cái cò, cái vạc mênh mang sớm chiều.

Tuổi thơ cháu nhớ rất nhiều

Làm sao kể hết bao điều bà ơi !

 

Thời gian rồi cũng dần trôi,

Cháu yêu khôn lớn bà tôi đâu còn.

Trưa hè những giấc no tròn

Gió tay bà quạt đâu còn nữa đâu.

 

Ai làm nên cảnh bể dâu

Để Bà đi mãi tìm đâu bóng bà ?

Bà đi hiu quạnh cửa nhà

Giờ đây cháu nhớ lắm Bà... Bà ơi !

Chúc bạn học tốt

2.

Chim có tổ người có tông

Câu tục ngữ này có nghĩa là Ai cũng có tổ tiên, nguồn cội của mình, hãy luôn ghi nhớ điều đó.


3.

Cây có cội, nước có nguồn.

Đây là câu tục ngữ nói về sự thủy chung được nêu lên một cách giản dị và dễ hiểu, muốn nhắn nhủ con cháu phải nhớ ơn ông bà tổ tiên, không được vong ơn bội nghĩa.


4.

Nước có nguồn, cây có gốc.

Giống với câu ở trên, câu tục ngữ này cũng nhắn nhủ chúng ta phải nhớ ơn tổ tiên, ông bà.


5.

Mạch trong nước chay ra trong, thế nào đi nữa còn dòng cũng hơn.

Câu tục ngữ dùng biết pháp hoán dụ, dùng hình ảnh mạch nước cùng dòng để chỉ hình ảnh con người phải biết ơn nhớ về quê hương cội nguồn.


6.

Đàn anh có mả, kẻ cả có dòng.

Ai cũng có dòng họ, ai cũng được sinh ra từ cha mẹ, và cha mẹ được sinh ra từ ông bà tổ tiên, … câu này muốn nhắn nhủ luôn nhớ về cội nguồn nơi mình được sinh ra và lớn lên.


7.

Con người có cố có ông
Như cây có cội như sông có nguồn.

Câu này có ý nhắc ta nhở chúng ta nhớ đến tổ tông nòi giống và còn rộng lớn hơn nữa


8.

Cây kia ăn quả ai trồng
Sông kia uống nước hỏi dòng từ đâu.

Hai câu ca dao thể hiện sự biết ơn, dùng hình ảnh cây và sông để chỉ hình ảnh “ai trồng” “dòng”, ý muốn nhắn nhủ chúng ta phải biết ơn công lao của những người tạo ra thành quả cho chúng ta sử dụng.

9.

Ai về Phú Thọ cùng ta
Vui ngày giỗ tổ tháng ba mùng mười.

Câu này muốn nhẳn nhủ tất cả người Việt Nam, dù ở bất cứ nơi đâu trên trái đất này, cứ đến ngày Giỗ Tổ là hàng triệu người con mang trong mình dòng máu Lạc Hồng cùng nhau hành hương hoặc hướng về đất Tổ, thắp nén tâm hương, nhớ về nguồn cội, tri ân tổ tiên với tất cả tấm lòng thành kính của mình.

10.

Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày gỗ tổ mùng mười tháng ba.

Từ ngàn đời nay, Giỗ Tổ Hùng Vương luôn là ngày lễ trọng của dân tộc Việt Nam, những người mang trong mình dòng máu Rồng Tiên. Những ngày này, là người Việt Nam, ai cũng mong được hành hương về miền đất Tổ, được lên đỉnh núi thiêng Nghĩa Lĩnh để thành kính dâng nén hương thơm, tỏ lòng tri ân công đức tổ tiên.

11.

Tháng ba nô nức hội đền
Nhớ ngày giổ tổ bốn nghìn năm nay.

Bốn nghìn năm qua, dân tộc Việt Nam mãi mãi ghi tạc công lao các Vua Hùng, từ việc nhỏ nhất như dạy dân cày ruộng, đi săn; đến những công trạng lẫy lừng trong công cuộc chinh phục thiên nhiên, đắp đê trị thủy, đánh đuổi ngoại xâm, giữ yên bờ cõi. Khuyên chúng ta luôn biết ơn đến những người đã hy sinh cho chúng ta hạnh phúc hôm nay.

12.

Sống thì con chẳng cho ăn
Chết thì xôi thịt, làm văn tế ruồi.

Câu này Chỉ con cái khi cha mẹ còn sống không hết lòng phụng dưỡng, sau khi cha mẹ qua đời lại làm đáng tang thật to, nhằm khoe khoang sự giàu có và hiếu thảo của mình.

13.

Nhớ về Ông Nội ngày xưa
Lưng còng,tóc bới, tuổi vừa bảy mươi
Cháu Ông chưa đến tuổi mười
Nhớ cây gậy chống, Ông cười gỏ con


Nhớ hoài ngày tháng vẫn còn
Đầu con Ông gỏ, làm con nhớ hoài
Ông cười tay nắm bàn tay
Hôn trên chỗ gỏ, mắt cay Nội nè


Thương cho cháu Nội Ông ghê
Ba con vất vã mọi bề nghe không
Đi làm nuôi cháu cả Ông
Làm tròn hiếu đạo nặng lòng Ba con


Bây giờ Ông mất đâu còn
Ba con cũng bỏ cả con đi rồi
Một mình như đứa mồ côi
Nhớ về năm tháng Nội Tôi một thời


Nhớ hoài ! nhớ mãi Nội ơi !
Nhớ cây gậy gỗ,nhớ đời còn đây
Tóc sương muối bạc giờ này
Đầu con Nội gõ, còn đây nhớ hoài ....!!

Đây là bài thơ về ông nội, một người cháu nhớ lại hình ảnh ông nội khi còn sống và qua đó thể hiện nỗi nhớ da diết cùng với lòng biết ơn đến ông nội của mình.


14.

Cháu yêu Bà lắm Ngoại ơi !
Cháu mong Bà khoẻ, yêu đời tươi vui.
Ngoại như tia nắng mặt trời,
Sẽ chia ánh sáng, rạng ngời Cháu Con.
Đời Ngoại như dốc núi non,
Để cho Con Cháu, lon ton học cùng.
Ngoại là đồi núi ngàn trùng,
Thân cây cổ thụ, ôm cùng Cháu Con.
Ngoại như Biển cả mênh mông,
Tắm mát tất cả, tấm lòng Cháu Con.
Hòn đá nước chảy sẽ mòn,
Tình thương Ngoại tặng, Cháu Con mãi còn.
Trăm năm tuổi Ngoại đã tròn,
Con Ngoại cả tá, nếp lòn cân nhau.
Cháu, chắt, chút, chít cả đoàn,
Buồn, vui quy tụ tập đoàn tươi vui.
Cảm ơn có Ngoại trên đời,
Đã sinh được Mẹ, sinh thời Cháu, Con.
Thương Ngoại nhiều tuổi héo mòn,
Cầu Trời Ngoại khoẻ, Cháu Con vui mừng.

Bài thơ này là một người cháu miêu tả về bà ngoại của mình với những hình ảnh quan sát bà ngoại rất kỹ và dồn hết tâm tư tình cảm dành cho ngoại vào những vần thơ.


15.

Ông ơi! Cháu rất yêu ông!
Có ông cháu thấy trong lòng luôn vui.
Những ngày nghỉ học đi chơi
Theo ông câu cá, đi bơi sông nhà.
Tuy Ông tuổi cũng đã già
Nhưng sao cháu thấy thật là trẻ trung.
Cháu cùng ông hay chơi chung
Cầu lông, cờ tướng, bắn thung, đá gà…
Nhìn ông cười cứ như là
Ông Bụt trong truyện Cổ mà cháu ưa.
Ông thường hay kể chuyện xưa
Những ngày lam lũ sớm trưa nhọc nhằn.
Ông vẫn bám mảnh đất cằn
Tảo tần cày xới, bón phân, làm mùa.
Quê nghèo nắng sớm, chiều mưa
Ông nuôi Bố lớn, Bà vừa ra đi
Một thân gà trống sá gì
Hy sinh vun đắp cho đời cháu con.
Công lao Ông tựa núi non
Cháu không biết lấy chi đền ơn Ông.
Cháu thường ấp ủ trong lòng
Mong sao khôn lớn nuôi Ông tuổi già.
Ông phải sống thật lâu nha!
Cháu sẽ phụng dưỡng Bố và cả Ông.

Hình ảnh người ông được cháu miêu tả rất cụ thể, cháu xem ông như là ông Bụt trong truyện cổ tích, và thể hiện sự hiếu thảo-biết ơn mong rằng sau này lớn khôn sẽ nuôi ông tuổi già.

16.

Ngoại ơi, mỗi sớm khi chiều
Cuộc đời con nhớ thương yêu Ngoại nhiều
Nhạt nhòa bóng Ngoại liêu xiêu
Tháng năm vất vả sớm chiều nắng mưa...
Thương con...xót mấy cho vừa
Một đàn cháu nhỏ còn chưa nên người
Đói no, ấm lạnh, Ngoại ơi
Miếng cơm nhường cháu, mặn mòi cá dưa...
Thân cò lặn lội sớm trưa
Ngược xuôi bóng Ngoại, nắng trưa mưa dầm...
Tảo tần, khuya sớm âm thầm
Cháo rau nuôi cháu lớn dần yêu thương...
Dẫn con đi suốt chặng đường
Mảnh mai bóng Ngoại, trùng dương xa mờ
Tiếng bà ru cháu ầu ơ
Yêu thương còn đến bây giờ Ngoại ơi...
Tâm hương thành kính dâng Người
Một đàn cháu nhỏ nên người hôm nay !
Ngoại ơi xin hãy về đây...
Vui cùng con cháu hôm nay ơn Người !
Bâng khuâng... thoáng bóng Ngoại cười
Yêu thương cùng Mẹ trên trời tiêu dao ?
Ngỡ trong mơ... tưởng ngày nào
Ngoại cùng con cháu vui sao một nhà ?

Bài thơ dành cho người ngoại đã mất của một người cháu. Từng câu thơ đều thể hiện nỗi nhớ da diết của người cháu nhớ ngoại, và cứ tưởng như trong mơ “ngoại” vẫn còn đó.


17.

Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ "Hiếu" mới là đạo con.

Bài ca dao trên đã đưa ra những hình ảnh kì vĩ, vĩnh hằng để so sánh với công lao to lớn của cha mẹ và chỉ có những hình ảnh ấy mới diễn tả nổi.

18.

Đi khắp thế gian, không ai tốt bằng mẹ
Gánh nặng cuộc đời, không ai khổ bằng cha.
Nước biển mênh mông không đong đầy tình mẹ
Mây trời lồng lộng không phủ kín lòng cha
Tần tảo sớm hôm mẹ nuôi con khôn lớn
Mang cả tấm thân gầy cha che chở đời con
Ai còn mẹ xin đừng làm mẹ khóc
Đừng để buồn lên mắt mẹ nghe con.

Đây là một bài thơ cực kỳ nổi tiếng, có ý nghĩa là cha mẹ cho chúng ta một cuộc đời, cho chúng ta những bệ phóng để vươn đến trời cao... Cha mẹ cũng luôn là bờ vai yên bình nhất để chúng ta dựa vào những khi thất bại, những khi mệt mỏi trong dòng đời đua chen. Do vậy mà chúng ta cần phải yêu hiếu thảo, yêu thương và kính trọng cha mẹ


19.

Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển đông
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!

Cái hay của bài ca dao này là cách nói so sánh cụ thể, nên thơ. Cái đẹp của bài ca dao là thể hiện sự ca ngợi, nói lên lòng biết ơn công cha nghĩa mẹ vô cùng to lớn. Ý nghĩa bài ca dao vô cùng sâu sắc nó dạy chúng ta bài học về lòng hiếu thảo của đạo làm con.


20.

Ơn cha nặng lắm ai ơi!
Nghĩa mẹ bằng trời, chín tháng cưu mang

Bài ca dao thể hiện một cách cảm động về tình cảm gia đình. Ngôn từ giản dị, dễ hiểu. Bài học, về đạo hiếu, đạo làm con được nêu lên sâu sắc. Tình cảm gia đình là một trong những tình cảm đẹp nhất đối với mỗi chúng ta.