Sư tầm những bài ca dao nói về gia đình

Tài Liệu Học Tập[Trở về]

CA DAO VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

Cập nhật : 30/10/2012 - Đã xem : 53,750 lần

I. NHỮNG BÀI CA DAO VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH 

1. Tình cảm vợ chồng

Vợ chồng yêu thương gắn bó:

 Đã rằng là  nghĩa vợ chồng,

Dầu cho nghiêng núi, cạn sông chẳng rời.

Chông em áo rách em thương,

Chồng người áo gấm sông hương mặc người.

Tay bưng dĩa muối chấm gừng,

Gừng cay muối mặn xin đừng quên nhau.

Đường dài ngựa chạy biệt tăm,

Người thương có  nghĩa trăm năm cũng về.

Thương chồng nấu cháo le le,

Nấu canh bông lý, nấu chè hạt sen.

Đã đành nên thiếp nên thê, 
Nên chăn nen chiếu ta vê cho tròn. 
 Non mòn nhưng ngãi không mòn, 
Trăm năm tính cuộc vuông tròn đấy đây.

 
 Đã lòng đùm bọc yêu thương, 
Thì anh đắp điếm trăm bề dại khôn. 
. Cục đá lăn nghiêng lăn ngửa, 
Em cũng sửa cho cục đá lăn tròn, 
Giận anh em nói vậy chứ dạ em còn thương anh. 
. 

Rủ nhau xuống bể mò cua, 
Đem về nấu quả me chua trên rừng.  
 Em ơi chua, ngọt đã từng, 
Non xanh, nước bạc ta đừng quên nhau.

 
 Rủ nhau lên núi đốt than, 
Chồng mang quang gánh, vợ mang quang dành. 
 Củi than nhem nhuốc với tình, 
Ghi lời vàng đá xin mình chớ quên.

 
Muối ba năm muối đang còn mặn, 
Gừng chín tháng gừng hãy còn cay. 
Đạo nghĩa cang thường chớ đổi đừng thay.

Dẫu có làm nên danh vọng,rủi có ăn mày ta cũng theo nhau. 
. 

Tình cảm vợ chồng vui vẻ hài hước:

Lỗ mũi thì  tám gánh lông,

Chồng yêu chồng bảo râu rồng trời cho.

Đêm nằm thì ngáy o o,

Chồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà.

Đi chợ ăn tám đồng quà,

Chồng yêu chồng bảo về nhà đỡ cơm.

  Bồng bồng cõng chồng đi chơi,

Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng.

Ông ơi, ông cho tôi mượn cái gầu sòng,

Để tôi tát nước vớt chồng tôi lên.

Chồng người đánh Bắc dẹp Đông,

Chồng em ngồi bếp dương cung bắn mèo.

Chồng hen mà lấy vợ hen,

Đêm nằm khò khử như kèn thổi đôi.

Chồng cong mà  lấy vợ cong,

Nằm phản thì  chật nằm nong thì vừa.

Con vợ khôn lấy phải thằng chồng dại

Như bông hoa lài cắm bãi cứt trâu.

 Đêm năm canh năm vợ ngồi hầu,

Vợ cả pha nước têm trầu chàng xơi.

Vợ hai trải chiếu chia bài,

Vợ ba coi sóc nhà ngoài nhà trong,

Vợ tư trải chiếu quạt mùng,

Vợ năm thức dậy trong lòng sót xa

Chè thang cháo  đậu bưng ra,

Chàng xơi một bát kẻo mà công lênh.

Cái cò là  cái cò quăm

Mày hay đánh vợ  mày nằm với ai.

Có đánh thì  đánh sớm mai,

Chớ đánh buổi tối chẳng ai cho nằm. 

Cây khô nghe sấm nứt chồi,

Đạo chồng nghĩa vợ giận rồi lại thương.

Cãi nhau là chuyện bình thường,

Cãi xong tâm sự  trên giường cả đêm.

Lấy chồng chả  biết mặt chồng,

Đêm nằm tơ tưởng nghĩ ông láng giềng.

Bồng bồng mà  nấu canh tôm,

Ăn vào mát ruột đến hôm lại bồng.

Tình cảm vợ chồng đẹp đôi:

        Đôi ta như tượng mới tô,

Như chuông mới  đúc, như chùa mới xây.

Đôi ta như lửa mới nhen,

Như trăng mới mọc, như đèn mới khêu.

Đôi ta như rắn liu điu,

Nước chảy mặc nước, ta dìu lấy nhau.

Đôi ta như thể  đồng tiền,

Đồng sấp, đồng ngửa, đồng nghiêng, đồng nằm

Đôi ta như chỉ xe ba,

Thầy mẹ xe ít  đôi ta xe nhiều.

. Đôi ta như thể con tằm,

cùng ăn một lá  cùng nằm một nong.

. Đôi ta như ngãi Phan Trần,

Khi xa ngàn dặm, khi gần bên đôi.

. Đôi ta như rượu với nem,

Đang say ngây ngất, ai dèm chớ xa.

. Đôi ta như thể con ong,

Con quấn con quýt con trong con ngoài.

Nỗi buồn trong đời sống vợ chồng:

Khi xưa ở  với mẹ cha,

Mẹ cha yêu dấu như hoa trên cành.

Từ ngày về  ở với anh,

Anh đánh anh chửi, anh tình phụ tôi.

Đất xấu nặn chẳng nên nồi,

Anh về lấy vợ,  để tôi lấy chồng.

Lấy chồng từ  thuở mười ba,

Đến khi mười tám thiếp đà năm con.

Ra đường người tưởng còn son,

Về nhà thiếp  đã năm con với chàng.

Chàng ơi phụ  thiếp làm chi,

Thiếp như cơm nguội đỡ khi đói lòng.

Thân em như cọc bờ rào,

Mọt thì anh đổi cớ sao anh phiền.

Thân em như chổi  đầu hè,

Phòng khi mưa nắng đi về chùi chân.

Chùi rồi lại vứt ra sân,

Gọi người hàng xóm có chân thì chùi.

Đêm nằm nghĩ lại mà coi,

Lấy chồng ăn nhậu như voi phá nhà.

Đôi ta như lúa đòng đòng,

Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha

Em đã bảo mẹ  rằng đừng,

Mẹ hấm mẹ  hứ, mẹ bưng ngay vào.

Bây giờ chồng thấp vợ cao,

Như đôi đũa lệch so sao cho bằng.

Hiếu tình buồn bực trong mình,

Sợ thầy hãi mẹ làm thinh vui cười.

Nỗi buồn làm dâu:

Đêm nằm tôi nghĩ tôi sầu,

Làm dâu thật khổ  từ đầu đến chân.

Ra thân tối mặt vùi  đầu,

Các chị sung sướng riêng dâu mẹ hành.

Chê tôi khờ  dại không lanh,

Mẹ đào mẹ  chửi mẹ hành xót xa.

      Công trình cha mẹ tôi đẻ tôi ra,

Gả cho con mẹ  còn bù của thêm,

      Phải thời chồng vợ trọn niềm,

Sui gia đi lại  ấm êm ở đời,

Không nên mỗi  đứa một nơi,

Tôi ra khỏi cửa  để mẹ kiếm nơi sang giầu.

2. Ca Dao về tình cảm mẹ cha và con cái

Cha mẹ thương con:

Thương con tần tảo sớm hôm,

Cơm đùm chéo  áo, cháo đùm lá môn.

Nuôi con chẳng quản chi thân, 
Bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn. 
. Xiết bao bú mớm bù chì, 
Đến khi con lớn con đi lấy chồng.

 
 Có con đỡ gánh đỡ gồng, 
Con đi lấy chồng, vai gánh tay mang.

 
. Biển Đông còn lúc đầy vơi,  
Chớ lòng cha mẹ suốt đời tràn dâng

Con ho lòng mẹ  tan tành,  
Con sốt lòng mẹ như bình nước sôi

. Bồng cho con bú một hồi,  
Mẹ đã hết sữa, con vòi con la

        Nuôi con buôn bán tảo tần,  
Chỉ mong con lớn nên thân với đời.

 
 Những khi trái nắng trở trời,  
Con đau là mẹ đứng ngồi không yên.  
 Trọn đời vất vả triền miên,  
Chăm lo bát gạo đồng tiền nuôi con.

Nuôi con chẳng quản chi thân,  
Bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn,  
 Lấý gì đền nghĩa khó khăn,  
Lên non xắn đá, xây lăng phụng thờ

. 

Cha tôi tuy đã già  rồi,  
Nhưng còn làm lụng để nuôi cả nhà.  
 Sớm hôm vừa dấy tiếng gà,  
Cha tôi đã dậy để ra đi làm

Miệng ru mắt nhỏ  hai hàng, 
Nuôi con khôn lớn mẹ càng thêm lo.

     Chim trời ai dễ  đếm lông, 
Nuôi con ai dễ kể công tháng ngày. 

 
 Gió mùa thu mẹ ru con ngủ, 
Năm canh chày thức đủ năm canh.

 Nhớ thương cha mẹ: 

Ngồi buồn nhớ  mẹ ta xưa 
Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương 

Lên chùa thấy Phật muốn tu 
Về nhà thấy mẹ công phu chưa đền

Chiều chiều ra đứng ngõ sau,  
Ngó về quê mẹ ruột đau chín chiều

Chiều chiều xách giỏ hái rau 
Ngó lên mả mẹ ruột đau như dần

Chiều chiều lại nhớ chiều chiều 
Nhớ cha, nhớ mẹ chín chiều ruột đau

. 

Giữa đêm ra đứng giữa trời,  
Cầm tờ giấy bạch chờ lời mẹ răn.

Vẳng nghe chim vịt kêu chiều 
Bâng khuâng nhớ mẹ chín chiều ruột đau 
 Thương thay chín chữ cù lao 
Tam niên nhũ bộ biết bao nhiêu tình. 
  Mẹ già ở túp lều tranh 
Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con 

Mẹ già như  trái chín cây 
Gió đưa mẹ rụng biết ngày nào đây? 

Mẹ già như  chuối ba hương 
Như xôi nếp một, như đường mía lau. 
. 

 Ơn cha núi chất trời Tây 
Láng lai nghĩa mẹ nước đầy biển Đông

Trông lên thấy  đạo cha già 
Lòng con tưởng nhớ xót xa rầu rầu 
 Xa cha lòng những quặn đau 
Biết ngày nào mới cùng nhau quây quần

Thương mẹ nhớ  cha như kim châm vào dạ 
Nghĩ đến chừng nào, lụy hạ tuôn rơi 
. Thuyền không bánh lái thuyền quày 
Con không cha mẹ, ai bày con nên.

       Mỗi đêm mỗi thắp đèn trời 
Cầu mong cha mẹ sống đời với con

 Đêm đêm khấn nguyện Phật Trời,  
Cầu cho cha mẹ sống đời với con 

Đêm nằm niệm Phật Thích Ca  
Cầu cho cha mẹ kết hoa liên đài

Gió thúc cội thung nhánh tùng khua rúc rắc 
Nhớ cha mẹ già ruột thắt gan teo 

      Nước chảy ra thương cha nhớ mẹ 
Nước chảy vào thương mẹ nhớ cha 

Lên non mới biết non cao 
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ 

Có con mới rõ  sự tình 
Xưa kia thầy mẹ thương mình thế nao! 

Còn cha gót đỏ như son 
Đến khi cha chết, gót con đen sì

       Con có  cha như nhà có nóc,  
Con không cha như nòng nọc đứt đuôi

Đêm khuya trăng rụng xuống cầu,  
Cảm thương cha mẹ dãi dầu ruột đau.

Ngó lên trời thấy cặp cu đang đá,  
Ngó ra ngoài biển, thấy cặp cá đang đua.  
 Đi về lập miếu thờ vua,  
Lập trang thờ mẹ, lập chùa thờ cha.

Ngó lên nhang tắt  đèn mờ  
Mẫu thân đâu vắng bàn thờ lạnh tanh

Ngó lên ngó  xuống thì vui 
Ngó về quê mẹ ngùi ngùi nhớ thương

Một năm một tuổi thêm già 
Công cha nghĩa mẹ bao la tấc lòng.

Con nay tóc bạc da mồi 
Nhớ thương cha mẹ trọn đời không nguôi.

Dạt dào gió kép mưa đơn 
Tấc lòng ghi nhớ công ơn mẫu từ.

Ngó lên nhang tắt  đèn mờ  
Mẫu thân đâu vắng bàn thờ lạnh tanh.

Ngó lên ngó  xuống thì vui 
Ngó về quê mẹ ngùi ngùi nhớ thương

Một năm một tuổi thêm già 
Công cha nghĩa mẹ bao la tấc lòng.

Con nay tóc bạc da mồi 
Nhớ thương cha mẹ trọn đời không nguôi.

Dạt dào gió kép mưa đơn 
Tấc lòng ghi nhớ công ơn mẫu từ.

. 

  Cha già khuất bóng từ lâu 
Lòng con cứ mãi âu sầu nhớ thương.

Cây khô chưa dễ  mọc chồi 
Bác mẹ chưa dễ ở đời với ta 
Non xanh bao tuổi mà già, 
Bởi vì sương tuyết hóa ra bạc đầu

Nuôi con mới biết sự tình, 
Thầm thương cha mẹ nuôi mình khi xưa.

Mẹ già hết gạo treo niêu, 
Mà anh khăn đỏ khăn điều vắt vai.

 
. Mẹ già như ánh trăng khuya, 
Dịu dàng soi tỏ bước đi con hiền.

Đói lòng ăn trái ổi non, 
Nhịn cơm nuôi mẹ cho tròn nghĩa xưa.

Ai bưng bầu rượu đến đó phải chịu khó bưng về 
Em đang ở hầu thầy mẹ cho trọn bề hiếu trung.

 
 Ví dầu con phụng bay qua 
Mẹ nói con gà, con cũng nói theo.

Muốn cho gần mẹ  gần cha,  
Khi vào thúng thóc, khi ra quan tiền

Ai về tôi gởi buồng cau,  
Buồng trước kính mẹ, buồng sau kính thầy.

 
 Ai về tôi gởi đôi giày,  
Phòng khi mưa gió để thầy mẹ đi.

    Ba năm bú mớm con thơ, 
Kể công cha mẹ, biết cơ ngần nào. 
 Dạy rằng chín chữ cù lao, 
Bể sâu không ví, trời cao không bì.

Chim còn mến cội mến cành (nhành) 
Anh đây cũng biết nghĩa sinh thành công lao.

Chăm sóc cha mẹ:

Tôm càng lột vỏ  bỏ đuôi,  
Giã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già.

Dấn mình gánh nước làm thuê,  
Miễn nuôi được mẹ quản gì là thân.

Hiếu thuận sinh ra con hiếu thuận,  
Ngỗ nghịch nào con có khác chi!

 
Xem thử trước thềm mưa xối nước,  
Giọt sau, giọt trước chẳng sai gì?

Ở đời ai cũng có lần,  
Làm cha mẹ mới biết ơn sinh thành.  
 Người xưa khó nhọc nuôi mình,  
Khác gì mình đã hết tình nuôi con.

Công cha nghĩa mẹ  cao vời,  
Nhọc nhằn chẳng quản suốt đời vì ta.  
 Nên người con phải xót xa,  
Đáp đền nghĩa nặng như là trời cao.

 
 Đội ơn chín chữ cù lao,  
Sanh thành kể mấy non cao cho vừa 

Công cha như núi ngất trời

Nghĩa mẹ như  nước ở ngoài biển Đông 
 Núi cao biển rộng mênh mông 
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi.

     Công cha đức mẹ  cao dày,  
Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ.  
 Nuôi con khó nhọc đến giờ,  
Trưởng thành con phải biết thờ song thân.

 
 Khôn ngoan nhờ ấm ông cha,  
Làm nên phải đoái tổ tông phụng thờ.

 
 Đạo làm con chớ hững hờ,  
Phải đem hiếu kính mà thờ từ nghiêm. 

. Trách ai đặng cá quên nơm 
Đặng chim bẻ ná quên ơn sinh thành 
. Lo đêm rồi lại lo ngày, 
Ở sao hiếu thảo cho tày phận con.

. Mẹ còn chẳng biết là may 
Mẹ mất mới tiếc những ngày làm con.

. Mẹ còn là cả trời hoa 
Cha còn là cả một tòa kim cương. 
. Mẹ anh lội bụi lội bờ 
Sao anh áo lụa quần tơ ngày ngày. 
. Mẹ anh bụng đói thân gầy 
Sao anh vui thú mâm đầy cỗ cao. 
. Mẹ anh như tép lao xao 
Sao anh lấp lánh như sao trên trời.

. Mẹ anh quần quật một đời 
Sao anh ngoảnh mặt anh cười cợt hoa

Con người có  tổ có tông 
Như cây có cội như sông có nguồn.

Có cha, có  mẹ có hơn  
Không cha, không mẹ như đàn không dây.

 
 Mẹ cha như nước, như mây,  
Làm con phải ở cho tầy lòng con.

Dạy con, con nhớ  lấy lời, 
Trọng cha, kính mẹ, suốt đời chớ quên.

Ân cha nghĩa mẹ chưa đền 
Bậu mong ôm gối cuốn mền theo ai ?

. Làm trai nết đủ trăm đường 
Trước tiên điều hiếu, đạo thường xưa nay 
 Công cha, đức mẹ cho dày 
Cưu mang trứng nước những ngày ngây thơ 
 Nuôi con khó nhọc đến giờ 
Trưởng thành con phải biết thờ hai thân 
 Thức khuya dậy sớm cho cần 
Quạt nồng ấp lạnh giữa phần đạo con

. Mất mẹ mất cha thật là khó kiếm 
Mất vợ mất chồng dễ kiếm như chơi

. Mẹ già tội lắm em ơi 
Khoan ăn bớt ngủ mà nuôi mẹ già.

Bông ngâu rụng xuống cội ngâu 
Em còn cha mẹ dám đâu tư tình

Con đa đa  đậu nhánh đa đa 
Anh biểu em đừng lấy chồng xa 
 Ở nhà cha yếu mẹ già 
Bát cơm ai đỡ, tách trà ai dâng?

• Ai bỏ cha mẹ cơ hàn;

Ngày sau Trời phạt đứng đàng ăn xin

• Bình phong khảm ốc xà cừ, 
  Vợ hư thời bỏ, chớ từ mẹ cha.

• Cây khô đâu dễ đâm chồi,

Bác mẹ đâu dễ  ở đời với ta.

• Non xanh bao tuổi mà già,

Bởi vì sương tuyết hóa ra bạc đầu.

• Thời giờ ngựa chạy, tên bay,

Hết trưa lại tối, hết ngày lại đêm.

Đông qua Xuân lại đến liền,

Hè về rực rỡ, êm đềm Thu sang.

Giờ con chăm học, chăm làm,

Thì mai sau sẽ  giỏi dang giúp đời.

Nước nhà mong đợi con ơi,

Hãy luôn ghi nhớ  những lời thầy khuyên

• Mẹ  già như chuối ba hương,

Như cơm nếp mật, như đường mía lau.

Đường mía lau càng lâu càng ngát,

Cơm nếp mật ngào ngạt hương say.

Ba hương lây lất tháng ngày,

Gió đưa mẹ  rụng, con rày mồ côi.

• Mẹ  già như áng mây trôi,

Như sương trên cỏ, như lời hát ru.

Lời hát ru vi vu trong gió,

Sương trên cỏ  khó vỡ dễ tan.

Mây trôi lãng đãng trên ngàn,

Gió đưa tan, hợp, hợp, tan, nao lòng.

3. Ca Dao về tình anh em bà con

. Đắng cay cũng thể ruột rà,

Ngọt ngào cho lắm cũng là người dưng.

. Anh em như thể tay chân

Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.

. Khôn ngoan đá đáp người ngoài,

Gà cùng một mẹ  chớ hoài đá nhau.

. Em chồng ở với chị dâu,

Coi chừng kẻo nó  giết nhau có ngày.

. Con cô, con cậu thì xa,

Con chú, con bác thật là anh em. . 

•      Cái cò đi đón cơn mưa, 
           Tối tăm mù mịt ai đưa cò về. 
       Cò về thăm quán cùng quê, 
          Thăm cha thăm mẹ cò về thăm anh.

• Cò  bay suống vũng trâu đằm, 
  Lấy rơm làm tổ cho con cò nằm.
• Người ta đãi đỗ đãi vừng,

          Người ta đãi chị, chị đừng đãi em