RANDOM
AMBIENT

Soạn bài Xin lập khoa luật của Nguyễn Trường Tộ - Ngữ văn 11

Video-Banner

Hướng dẫn soạn bài Xin lập khoa luật dưới đây sẽ giúp các em nắm một số kiến thức trọng tâm cũng như chuẩn bị bài tốt hơn về văn bản Xin lập khoa luật. Học 247 mong rằng các em sẽ nắm được các kiến thức cần thiết, chuẩn bị bài chu đáo hơn từ những gợi ý soạn bài dưới đây. Chúc các em có thêm phần soạn bài chu đáo như ý muốn trước khi đên lớp với bài học này.

ANYMIND

 

1. Tóm tắt nội dung bài học

  • Tầm nhìn xa rộng và tiến bộ về vai trò của luật pháp đối với việc đảm bảo và phát triển của nhà nước pháp quyền và xã hội tuân thủ pháp luật.
  • Nghệ thuật lập luân chặt chẽ, kín kẽ, thuyết phục lí tình và tấm lòng trung thực của tác giả đối với dân, với nước.

2. Soạn bài Xin lập khoa luật chương trình chuẩn

2.1. Soạn bài tóm tắt

Câu 1: Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm những lĩnh vực nào? Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây ra sao?

  • Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm các lĩnh vực: kỉ cương, uy quyền, chính lệnh của quốc gia.
  • Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây: “Ở các nước phương Tây, phàm những ai đã nhập ngạch Bộ Hình xử đoán các vụ kiện tụng thì chỉ có thăng trật chứ không bao giờ bị biếm truất. Dù vua, triều đình cũng không giáng chức họ được một bậc”.

Câu 2: Tác giả chủ trương vua, quan và dân phải có thái độ như thế nào trước luật? Vì sao ông lại chủ trương như vậy?

  • Tác giả chủ trương vua, quan và dân phải học luật. Vì có luật thì sẽ giữ được kỉ cương, phép nước, duy trì được sự tồn tại của đất nước.

Câu 3: Theo Nguyễn Trường Tộ, Nho học truyền thống có tôn trọng pháp luật không?

  • Theo Nguyễn Trường Tộ, Nho học truyền thống khoog tôn trọng pháp luật.

Câu 4: Tác giả quan niệm thế nào về mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp?

  • Mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp là mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau bởi làm trái luật là có tội và cái công bằng ở luật chính là đạo đức.

Câu 5: Việc nhắc đến Khổng Tử và khái niệm đạo đức, văn chương có tác dụng gì đối với nghệ thuật biện luận trong đoạn trích?

  • Việc nhắc đến Khổng Tử và khái niệm đạo đức, văn chương có tác dụng gây tác động sâu sắc để mọi người nhận thức rõ vấn đề quan trọng của pháp luật.

2.2. Soạn bài chi tiết

Câu 1: Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm những lĩnh vực nào? Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây ra sao?

  • Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm lĩnh vực: "kỉ cương, uy quyền, chính lệnh của quốc gia, trong đó tam cương ngũ thường cho đến việc hành chính của sáu bộ đều đầy đủ"
  • Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây:
    • Người trực tiếp xử các vụ kiện tụng chỉ được thăng cấp chứ không bao giờ bị giáng chức (ngay cả nhà vua cũng không thể giáng chứng họ được).
    • Nhưng tội ngũ hình cũng đều do người làm ở bộ hình xét xử chứ vua không được đoán phạt theo ý mình.
  • Mục đích :
    • Giúp người bộ hình có điều kiện thực hiện luật pháp một cách nghiêm minh, không bị ràng buộc.
    • Để dân chúng thấy rõ đạo công bằng.

⇒ Luật pháp rất công bằng, nghiêm minh. Không có ai, kể cả vua chúa đứng ngoài đứng trên luật pháp. Nhà nước tồn tại, vận hành và phát triển bằng luật.

Câu 2: Tác giả chủ trương vua, quan và dân phải có thái độ như thế nào trước luật? Vì sao ông lại chủ trương như vậy?

  • Tác giả chủ trương vua, quan và dân phải có thái độ trước luật: 
  • Theo Nguyễn Trường Tộ, kỉ cương, uy quyền, chính lệnh để duy trì sự tồn tại của đất nước. Vì vậy, tác giả khẳng định: "Bất luận quan hay dân mọi người đểu phải học luật nước", "quan dùng luật để trị dân, dân theo luật mà giữ gìn"
  • Bất luận quan hay dân đều phải học luật.
    • Ai học luật giỏi sẽ được làm quan.
    • Quan dùng luật để trị, dân theo luật mà giữ gìn.
    • Bất cứ một hình phạt nào trong nước đều không vượt quan ngoài luật.
  • ông lại chủ trương như vậy vì: luật đã bao trùm lên tất cả. Nếu đất nước không có các bộ luật thì làm sao giữ được kỉ cương phép nước. Từ quan cho đến thứ dân đều phải hiểu và làm theo luật. Xưa đã đúng, nay càng thấy đúng và thấm thía hơn.

Câu 3: Theo Nguyễn Trường Tộ, Nho học truyền thống có tôn trọng pháp luật không?

  • Theo Nguyễn Trường Tộ, Nho học truyền thống không tôn trọng pháp luật:
  • Nho học đề cao“trung hiếu”, “lễ nghĩa” nhưng sách Nho chỉ đề suông trên giấy, không thực hiện được thưởng phạt nghiêm minh. Tác giả dẫn chứng lời Khổng Tử : “Ta chưa thấy ai nhận lỗi mình mà biết tự trách phạt”. → Cần có luật để đạo làm người kia thành hiện thực.
  • Các tư tưởng của Nho giáo có thể khiến cho việc học tập của mọi người bị cản trở.

Câu 4: Tác giả quan niệm như thế nào về mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp?

  • Tác giả quan niệm về mối quan hệ giữa đạo đức và luật pháp: luật pháp và đạo đức gắn bó chặt chẽ với nhau.
    • Làm trái luật là có tội, giữ đúng luật là đúng.
    • Nếu tận dụng cái lẽ công bằng ở trong luật thì chính là có đạo đức, trọn vẹn đạo làm người.

Câu 5: Việc nhắc đến Khổng Tử và khái niệm đạo đức, văn chương có tác dụng gì đối với nghệ thuật biện luận trong đoạn trích?

  • Việc nhắc đến Khổng Tử và khái niệm đạo đức, văn chương có tác dụng đối với nghệ thuật biện luận trong đoạn trích:
    • Trích dẫn lời của Khổng Tử: "Ta chưa hề thấy ai nhận được lỗi mình mà biết tự trách phạt", "Chép những lời nói suông chẳng bằng thân hành ra làm việc" đã gây tác động trực tiếp đến tư duy và tâm lí của các nhà nho - vốn là những người noi theo gương của thánh Khổng. Và chính Khổng Tử đã nhận ra cái hạn chế, chủ quan và không tưởng của giáo lí, đạo đức, nghệ thuật, nếu không có luật pháp làm nền tảng, như vậy thông qua lời trích dẫn của Khổng Tử, tác giả đã gây nên tác động sâu sắc để họ nhận thức rõ vấn đề quan trọng của pháp luật. Đây chính là biện pháp lập luận "gậy ông đập lưng ông".

 Ngoài ra, các em có thể tham khảo thêm bài giảng Xin lập khoa luật để nắm vững hơn các kiến thức cần thiết trước khi đến lớp. 

3. Soạn bài Xin lập khoa luật chương trình Nâng cao

Câu 1: Đọc đoạn 1 và trả lời các câu hỏi sau:

a) Luật bao gồm những nội dung gì? Mối quan hệ giữa luật với quan, dân, với đạo đức và chính lệnh.
b) Tác giả vào đề theo cách nào (trực tiếp, gián tiếp hay phản đề) và tác dụng của cách vào đề đó?
c) Tác giả đã dùng những lí lẽ nào để thuyết phục nhà vua tuân theo luật pháp?
d) Nguyễn Trường Tộ viết: “Phàm những ai đã nhập ngạch Bộ Hình xử đoán các vụ kiện tụng thì chỉ có thăng trật chứ không bao giờ bị biếm truất. Dù vua, triều đình cũng không giáng chức họ được một bậc”. Điều đó đúng hay sai? Vì sao Nguyễn Trường Tộ lại viết như vậy?

  • a)Theo Nguyễn Trường Tộ, luật bao gồm các lĩnh vực: kỉ cương, uy quyền, chính lệnh của quốc gia.
  • b) Tác giả vào đề theo cách trực tiếp, cách này sẽ dẫn vào vấn đề trực tiếp, rõ ràng, cụ thể hơn.
  • c) Ông đã giới thiệu việc thực hành luật pháp ở các nước phương Tây: “Ở các nước phương Tây, phàm những ai đã nhập ngạch Bộ Hình xử đoán các vụ kiện tụng thì chỉ có thăng trật chứ không bao giờ bị biếm truất. Dù vua, triều đình cũng không giáng chức họ được một bậc”, đồng thời đưa ra các dẫn chứng chứng minh lợi ích của việc dùng luật để cai quản đất nước.
  • d) Nguyễn Trường Tộ viết: “Phàm những ai đã nhập ngạch Bộ Hình xử đoán các vụ kiện tụng thì chỉ có thăng trật chứ không bao giờ bị biếm truất. Dù vua, triều đình cũng không giáng chức họ được một bậc”. Điều đó đúng bởi điều này đảm bảo cho luật pháp và người thi hành luật pháp được công bằng.

Câu 2: Đọc đoạn 2 và cho biết:

a) Nguyễn Trường Tộ phê phán Nho gia ở những điểm nào?
b) Cuối mỗi điều phê phán Nguyễn Trường Tộ cũng kết lại bằng lời Khổng Tử. Cách viết đó có tác dụng gì trong việc thuyết phục người nghe thời bấy giờ.

  • a) Nguyễn Trường Tộ phê phán Nho gia ở những điểm lí thuyết của Nho gia chỉ là lời nói suông trên giấy, đó là những lẽ phải nhưng nó không đủ khả năng làm cho mọi người thay đổi được tâm tính, tự giác sửa mình.
  • b) Việc nhắc đến Khổng Tử và khái niệm đạo đức, văn chương có tác dụng gây tác động sâu sắc để mọi người nhận thức rõ vấn đề quan trọng của pháp luật.

Câu 3: Hãy cho biết ý nghĩa của bản điều trần Xin lập khoa luật của Nguyễn Trường Tộ đối với thời bấy giờ và đối với cuộc sống của chúng ta hôm nay?

  • Với cái nhìn tiến bộ và đầy trách nhiệm, Nguyễn Trường Tộ đã chỉ rõ vai trò của luật pháp đối với sự ổn định của xã hội. Tư tưởng ấy của ông dù được nói cách đây hàng trăm năm nhưng đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

4. Một số bài văn mẫu về Xin lập khoa luật

Tư tưởng pháp trị mà Nguyễn Trường Tộ trình bày trong bản điều trần Xin lập khoa luật vừa có ý nghĩa tiến bộ về luật pháp, vừa có ý nghĩa tích cực trong việc bảo vệ quyền lợi cho người dân thời đó. Cho đến nay, đều này vẫn còn nguyên giá trị. Để hiểu sâu sắc và viết bài phân tích hoàn chỉnh về tác phẩm này, các em có thể tham khảo một số bài văn mẫu dưới đây:

5. Hỏi đáp về Xin lập khoa luật

Nếu có thắc mắc cần giải đáp các em có thể để lại câu hỏi trong phần Hỏi đáp, cộng đồng Ngữ văn HỌC247 sẽ sớm trả lời cho các em. 

 
 
YOMEDIA